Home / Bài văn mẫu hay lớp 11 / Phân tích phong cách nhà nho chân chính trong Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Phân tích phong cách nhà nho chân chính trong Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Đề bài: Phân tích phong cách nhà nho chân chính trong Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Bài làm

Phân tích phong cách nhà nho chân chính trong Bài ca ngất ngưởng – Bài thơ "Bài ca ngất ngưởng" của nhà thơ Nguyễn Công Trứ được ông sáng tác năm 1848 sau khi ông đã cáo quan về vườn, nghỉ hưu vui thú với tuổi  già của mình. Bài thơ thể hiện một triết lý sống, cốt cách trong nhân phẩm nho học vô cùng thanh liêm của một người có kiến thức, có suy nghĩ sâu sắc. Đồng thời bài thơ cũng thể hiện khí phách ngang tàng, cũng như thói chơi chữ rất "ngông" của tác giả Nguyễn Công Trứ. Thể hiện tài hoa thiên bẩm của ông trong từng câu từng lời của bài thơ.

Trong khi cả xã hội đang điên đảo bởi công danh, hư vinh, bởi những những công danh trong thi cử, khoa bảng làm mờ ý chí thì tác giả lại thể hiện một cuộc sống vô cùng phóng túng, không cần những điều đó. Thái độ khinh bạc của tác giả đó là do ông đã đem hết sức lực cũng như tài năng của mình ra để cứu đời. Nhưng do xã hội xưa là một xã hội phong kiến nhiều hủ tục lạc hậu, với những suy nghĩ cổ hủ khiến cho tác giả Nguyễn Công Trứ cảm thấy mình thật như một con chim bị nhốt trong lồng, với những trói buộc mất tự do. Là một người được xuất thân nho học, được học cao hiểu rộng, hiểu biết lễ nghĩa đạo đức trong cuộc sống nên tác giả đã sáng tác bài thơ "Bài ca ngất ngưởng" để nói lên nỗi lòng của mình trước thời cuộc lúc đó.

“Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông
Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng
Lúc bình Tây, cờ đại tướng,
Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên”.

Trong những câu thơ này tác giả Nguyễn Công Trứ đã nhắc lại những thành tích huy hoàng mà mình từng đạt được, ông là người văn võ song toàn, có nhiều công trạng trọng sự nghiệp xây dựng đất nước từng lập nhiều công trạng hiển hách giúp ích cho dân cho nước lúc bấy giờ.

“Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng”

Trong câu thơ này thể hiện một sự "ngất ngưởng" đó chính là đỉnh cao danh vọng, đỉnh vinh quang của mỗi con người khi lên tới tận cùng cảm thấy vô cùng lâng lâng một cảm giác giống như người say "ngất ngưởng". 

Xem thêm:  Phân tích nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân

Đồng thời nó cũng là một thái độ sống, thể hiện cốt cách nhân phẩm tính cách của tác giả khi làm quan cho một triều đình phong kiến, một chế độ đang tàn lụi, giữa một bầy đàn quan lại chỉ nhăm nhe vinh hoa phú quý cho mình, tìm cách mua quan bán tước để trục lợi. Trong lúc đó tác giả Nguyễn Công Trứ cảm thấy ngột ngạt như bị giam cầm trong một cái "lồng".

bai ca ngat nguong - Phân tích phong cách nhà nho chân chính trong Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Phong cách nhà nho chân chính trong "Bài ca ngất ngưởng"

Trong một xã hội như vậy thái độ sống "ngất ngưỡng" của tác giả thể hiện một tâm trạng vô cùng bất mãn, xuyên suốt cuộc đời của tác giả. Bởi Nguyễn Công Trứ luôn sống đàng hoàng, dù trong xã hội vô cùng rối ren đó nhưng bản thân tác giả luôn giữ cho mình một phong cách sống riêng biệt, độc lập không xu nịnh, hay vì những lợi ích công danh, tiền bạc mà hạ thấp mình xuống "ngất ngưởng" sống đúng với con người ngay thẳng chính trực của mình chính là cốt cách xuyên suốt bài thơ. Cũng chính vì "Ngất ngưởng" và tính cách thích "ngông" mà Nguyễn Công Trứ sẵn sàng từ quan về quê, sống thanh bạch không màng thói đời nhỏ nhen, bon chen quyền vị.

“Đô môn giải tổ chi niên,
Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng
Kìa núi nọ phau phau mây trắng
Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi.
Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì,
Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng…”

Trong những câu thơ này thể hiện lại quá trình mà tác giả đã cáo quan về làm dân thường, cởi mũ áo tước vị, không còn sống cảnh ô dù võng lọng cưỡi ngựa nữa mà ông chỉ cột mo cau sau đuôi con bò để sống. Với nhiều người tham lam thì hành động của Nguyễn Công Trứ vô cùng ngu ngốc, hoặc là khác người.

Nhưng với tác giả thì đó là một hành động thể hiện đúng cốt cách nhân phẩm của mình. Bởi từ nay ông được sống đúng là mình thể hiện phong cách "ngất ngưỡng" phiêu du tự tại, không còn phải ưu phiền những gì đang xảy ra chốn quan trường nhiễu nhương kia nữa.

“Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi
Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì
Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng"

Tác giả viết những câu thơ thể hiện sự trào phúng rõ nét, khi vào chùa mà còn dắt theo gái thì chỉ có ở Nguyễn Công Trứ mà thôi, xưa nay chưa ai có. Sự thành thật của tác giả khiến cho bụt cũng phải bật cười, bởi ông sống vô cùng phong lưu, phóng khoáng.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Tnú trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

Trong một xã hội phong kiến mà những gì khác biệt luôn bị người đời rèm pha, tìm cách triệt tiêu bắt con người phải biến mình thành người khác, không được sống ngay thẳng, chân thật với cá tính của mình Thì bài thơ "Bài ca ngất ngưởng" thể hiện một tinh thần nhân văn vô cùng sâu sắc, thể hiện một cái nhìn mới mẻ, đi trước thời đại của tác giả.

Từ đầu cho tới cuối bài thơ người đọc đều cảm nhận được rõ nét phong thái "ngất ngưởng" trong từng câu từng chữ của tác giả. Ông sống vô cùng khác người, vứt bỏ những trói buộc của thời thế, thể hiện một cá nhân riêng biệt không bị hòa lẫn vào ai, không bị trói buộc bởi những phong tục tập quán hủ tục lạc hậu của thời đại.

Chính điều này là thành công của tác giả, khi tạo ra phong cách riêng biệt của mình, phê phán một xã hội lạc hậu luôn biến người khác thành nô lệ bởi những trói buộc không đáng có, bắt người khác phải sống cong lưng uốn gối không còn được là chính mình nữa.

Đồng thời chính tác phẩm "Bài ca ngất ngưởng" còn thể hiện sự thoát tục của tác giả Nguyễn Công Trứ cho thấy một cốt cách nho giáo vô cùng uy thâm sâu sắc trong con người của tác giả.

“Được mất dương dương người tái thượng,
Khen chê phơi phới ngọn đông phong
Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng.
Không Phật, không tiên, không vướng tục
Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú.
Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung
Trong triều ai ngất ngưởng như ông!”

Trong những câu thơ này cốt cách của một nhà nho học thể hiện trong từng câu chữ của bài thơ. Đó chính là một cốt cách không tham lam, không sân si dù là ở trên đỉnh vinh quang của danh lợi hay lúc không còn gì chỉ là một người bình thường, thì với tác giả Nguyễn Công Trứ được mất cũng giống như việc tái ông trong câu chuyện xưa bị mất ngựa vậy. Lúc được chưa chắc là may mắn và khi mất cũng không phải là không may, việc đời vô cùng khó đoán được mất ở đời đôi khi chỉ là phù vân, công danh tiền bạc chỉ là vật ngoài thân tựa mây bay mà thôi.

Xem thêm:  Giới thiệu về sự nghiệp sáng tác của nhà văn Nam Cao

Những sự khen chê, vinh quang tung hô ở đời hôm nay có thể khi còn trên đỉnh vinh quang trăm người bợ đỡ, xu nịnh, tìm cách lạy lục người khác, luồn cúi để tìm kiếm hư vinh, lợi lộc. Ngày mai khi bạn chẳng còn gì trong tay thì những người hầu kẻ hạ, những kẻ xu nịnh bợ đỡ cũng dần dần bỏ bạn mà đi. Đó chính là một triết lý sống vô cùng đúng đắn thể hiện suy nghĩ của một nhà nho học có suy nghĩ sâu sắc.

Nhưng dù là khi được hay mất, khi được tôn vinh khen hay chê thì Nguyễn Công Trứ vẫn luôn là chính mình, luôn sống đúng với bản chất "ngất ngưởng" cá tính đặc biệt của mình không thay đổi.

“Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng.
Không Phật, không tiên, không vướng tục,
Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú
Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung
Trong triều ai ngất ngưởng như ông?"

Trong những câu thơ kết của bài thơ này tác giả Nguyễn Công Trứ đã nói lên tâm tư tình cảm của mình. Tác giả luôn hướng lòng mình tớ lý tưởng trung quân ái quốc của nho đạo, tức là cả cuộc đời mình trung hiếu với vua, và yêu nước. Dù ông có làm gì thì trái tim của tác giả Nguyễn Công Trứ vẫn canh cánh hướng về vua, về những người dân khốn khổ lầm than, muốn cho dân giàu nước mạnh.

Nguyễn Công Trứ thật sự là một vị quan văn võ song toàn lại có tinh thần trung vua ái nước. Một vị quan như vậy xưa nay khó kiếm. Nhưng bên cạnh đó ông còn là một người có tinh thần sống khác biệt, không bị những thói xấu của xã hội nhiễm bẩn nhân cách của mình, luôn sống với cá tính thật "ngất ngưỡng" không xu nịnh, bon chen ham vinh hoa phú quý.

Bài thơ "Bài ca ngất ngưởng" thể hiện một tính cách ngang tàng, chơi ngông chọc trời đạp nước của tác giả Nguyễn Công Trứ, thể hiện một con người tai năng tinh hoa xuất chúng nhưng có khí khái anh hùng của một nhà nho yêu nước. Dù trong hoàn cảnh nào thì tác giả cũng luôn là người trung vua, ái nước không bao giờ đánh mất nhân phẩm của mình. Tác giả coi công danh chức vụ không phải là điều gì đó quá quan trọng, mà chỉ là phù du.

Check Also

thivietvan img - Phân tích bài thơ Tràng Giang của Huy Cận

Phân tích bài thơ Tràng Giang của Huy Cận

Phân tích bài thơ Tràng Giang của Huy Cận Bài làm Có những nỗi sầu …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *