Home / Bài văn mẫu hay lớp 12 / Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Đề bài: Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Bài làm

Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu –Tác giả Tố Hữu là một nhà thơ nổi tiếng của nền văn học nước ta. Ông là người đi đầu trong phong trào dùng thơ ca làm đòn xoay chế độ chính trị cách mạng. Mỗi bài thơ mà nhà thơ Tố Hữu viết ra đều là một công cụ nhằm chống lại kẻ thù xâm lược của nước ta. Nó chính là quan điểm sống, thể hiện thái độ chính trị, lòng yêu nước của tác giả Tố Hữu với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nước ta.

Trong rất nhiều tác phẩm mà nhà thơ Tố Hữu để lại cho diễn đàn thi ca Việt Nam bài thơ "Việt Bắc" là một tác phẩm rất xuất sắc được nhà thơ viết lên thể hiện tình cảm quân dân gắn bó thắm thiết sau 15 năm chung thủy trọn nghĩa vẹn tình. Những người lính cách mạng và những người dân đồng bào miền núi Tây Bắc đã cùng vào sinh ra tử có nhau, giờ đây khi kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc. Những người lính phải rời xa mảnh đất này để trở về xuôi, trở về quê hương của mình để nhận nhiệm vụ mới.

Bài thơ "Việt Bắc" được viết lên khi đất nước chúng ta đã chiến thắng một kẻ thù lớn mạnh là thực dân Pháp. Miền Bắc bước vào giai đoạn xây dựng xã hội chủ nghĩa còn miền Nam vẫn trong giai đoạn kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Đất nước ta tạm thời bị chia cắt từ vĩ tuyến 17 với hai chế độ chính trị khác nhau. Nên khi bài thơ này ra đời nó đã ủng hộ tinh thần kháng chiến của quân và dân ta mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

 

phan tich bai tho viet bac - Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Phân tích bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Mở đầu bài thơ "Việt Bắc" tác giả Tố Hữu đã miêu tả lại buổi chia ly vô cùng xúc động của quân và dân ta. Một buổi chia ly nhiều nghẹn ngào nhiều nước mắt giữa những người chiến sĩ cách mạng với những người đồng bào dân tộc nơi đã nuôi giấu những chiến sĩ bộ đội cụ Hồ suốt 15 năm qua:

“Mình về mình có nhớ ta 
Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng. 
Mình về mình có nhớ không 
Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?
Tiếng ai tha thiết bên cồn 
Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi 
Áo chàm đưa buổi phân ly 
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay. . . ”

Trong những câu thơ đầu tiên mở đầu cho bài thơ "Việt Bắc" này tác giả Tố Hữu đã diễn tả tâm trạng lưu luyến, không muốn rời xa, không muốn chia tay của những chiến sĩ bộ đội để về thủ đô Hà Nội nhận nhiệm vụ mới. Với những người dân nơi đây những chiến sĩ cách mạng, chính là những người con, người cháu của mình, còn với những chiến sĩ cách mạng thì đồng bào nơi đây chính là quê hương thứ hai, là cha mẹ anh chị của họ.

Trên khuôn mặt của mọi người đều lộ rõ tâm trạng tiếc nuối, lưu luyến, bịn rịn không muốn phải ra đi, không muốn phải chia tay nhau. Trong những câu thơ của mình tác giả Tố Hữu sử dụng danh xưng "mình" và "ta" thể hiện mối quan hệ thân thiết như người thân máu thịt trong một nhà, đôi khi lại là cách xưng hô của vợ chồng trong một gia đình hoặc giữa những người đang yêu nhau. Lối xưng hô này người đọc thường thấy xuất hiện trong ca dao, dân ca, trong những bài thơ dân gian của Việt Nam chúng ta.

Sau 15 năm chung sống với những người dân vùng núi Việt Bắc những người chiến sĩ cách mạng cảm thấy gắn bó, gần gũi với người dân nơi này như người thân ruột thịt của mình vậy. Biết bao nhiêu kỉ niệm đáng nhớ đã xảy ra, biết bao nhiêu tình cảm đã được nhận từ những người dân nơi đây. Giờ này phải chia ly làm sao không cảm thấy bồi hồi, xót xa.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao

“Mình đi, có nhớ những ngày 
Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù 
Mình về, có nhớ chiến khu 
Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai? 
Mình về, rừng núi nhớ ai 
Trám bùi để rụng, măng mai để già 
Mình đi, có nhớ những nhà 
Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son 
Mình về, còn nhớ núi non 
Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh 
Mình đi, mình có nhớ mình
Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa?”

Trong những câu thơ này điệp từ "Mình" được nhắc đi nhắc lại nhiều lần thể hiện sự tha thiết nhớ thương của những người đồng bào dân tộc Tây Bắc với những người chiến sĩ. Nó như là những lời hỏi, những lời trách móc yêu của người con gái với chàng trai mà mình đem lòng thương nhớ. Nhắn gửi tới chàng trai có nhớ những kỉ niệm gắn bó sống chết có nhau hay không?

Những kỉ niệm khi kháng chiến những người dân nơi đây đã nuôi giấu cán bộ, chia sẻ từng bát cơm, từng manh quần tấm áo, từng chỗ ngủ đêm đông. Biết bao tình cảm nặng trĩu trong tim mọi kỉ niệm tưởng như mới chỉ hôm qua nhưng đã là quá khứ, giờ đây cuộc kháng chiến của dân tộc ta đã hoàn toàn giành thắng lợi. Những người chiến sĩ phải rời xa vùng đất Việt Bắc này khiến cho người dân không khỏi tiếc nuối, buồn vương, ngỡ ngàng. Có những kỉ niệm sinh tử, những đêm bị giặc lùng, giặc bủa vây xung quanh nhằm tìm ra những người chiến sĩ cách mạng. Bà con dân tộc Tây Bắc đã không ngại ngần mà che giấu những người chiến sĩ trong nhà mình. Cuộc kháng chiến của chúng ta có thể giành thắng lợi một phần công sức không nhỏ là do chúng ta có tinh thần đoàn kết quân dân vô cùng lớn mạnh. Chính tình đoàn kết đó đã làm nên sức mạnh của cả dân tộc Việt Nam chúng ta làm nên lịch sử huy hoàng của dân tộc.

Điệp từ "nhớ" được nhắc đi nhắc lại trong từng câu thơ như nói lên nỗi lòng, tâm tư tình cảm của  Tố Hữu dành cho mảnh đất mến thương, nhiều kỉ niệm thiêng liêng này. Khi chia tay tất cả những kỉ niệm những gì nhỏ nhất như hàng cây, núi đá, từng bãi lau sậy cũng đều có những kỉ niệm khiến cho người chiến sĩ không thể nào quên được mảnh đất này.

“Ta với mình, mình với ta 
Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh 
Mình đi, mình lại nhớ mình 
Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu. . . 
Nhớ gì như nhớ người yêu 
Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương 
Nhớ từng bản khói cùng sương 
Sớm khuya bếp lửa người thương đi về. 
Nhớ từng rừng nứa bờ tre 
Ngòi Thia sông Ðáy, suối Lê vơi đầy 
Ta đi, ta nhớ những ngày 
Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi. . .
Thương nhau, chia củ sắn lùi 
Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng 
Nhớ người mẹ nắng cháy lưng 
Ðịu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô 
Nhớ sao lớp học i tờ 
Ðồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan 
Nhớ sao ngày tháng cơ quan 
Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo. 
Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều 
Chày đêm nện cối đều đều suối xa. . . ”

Trong đoạn thơ này của bài thơ "Việt Bắc" tác giả Tố Hữu nhắc lại những kỉ niệm xưa, rồi phác họa một bức tranh người dân đồng bào vùng núi Việt Bắc làm việc hăng say, những người dân nơi đây làm việc chăm chỉ, với nhiều đức tính khiến chúng ta phải nể phục ngưỡng mộ. Họ thật thà, trung thực ngay thẳng làm việc cần cù chịu thương chịu khó. Trong chiến tranh họ là những người kiên cường quả cảm, anh dũng  không lùi bước trước kẻ thù.

Xem thêm:  Kể về dì của em và nghề nghiệp của dì

Những người dân đồng bào dân tộc đã cùng với những chiến sĩ cách mạng của chúng ta cùng chia sẻ những vui buồn. Người chiến sĩ thì giúp bà con làm việc nương rẫy, dạy chữ cho bà con xóa đi những nghèo nàn, những lạc hậu hủ tục ở vùng đất xa xôi hẻo lánh này. Còn bà con giúp những người chiến sĩ chiến đấu chống lại kẻ thù cùng nhau có một mục tiêu chung là giải phóng dân tộc khỏi kiếp nô lệ, lầm than. Rồi những đêm liên hoan họ cùng nhau nhảy những vũ điệu của vùng đồng bào dân tộc, cùng nhau uống rượu cần, cùng nhau cắt máu ăn thề kết nghĩa anh em như người chung một nhà. Những kỉ niệm vẫn còn vẹn nguyên trong trí nhớ của mỗi người nhưng nay họ đã phải chia tay nhau người đi kẻ ở làm sao không buồn, không xót xa.

Trong đoạn thơ này người đọc cảm nhận được hình ảnh của người mẹ. Mẹ như biết bao người phụ nữ Việt Nam anh hùng khác anh dũng, kiên cường, chịu thương chịu khó luôn dành mọi điều tốt đẹp cho quê hương, cho dân tộc. Người mẹ đã hy sinh mình để bảo vệ những người con, những người chiến sĩ cách mạng của chúng ta khỏi nanh vuốt sắc nhọn của kẻ thù. Người mẹ địu con lên rẫy làm nương, chăm chỉ làm việc tạo ra những của cải vật chất để ủng hộ kháng chiến, làm hậu phương vững chắc cho chồng, cho con mình tham gia kháng chiến. Những người mẹ thân thương làm nên những trang sử vàng của dân tộc Việt Nam đi vào thơ ca, huyền thoại.

“Ta về, mình có nhớ ta 
Ta về ta nhớ những hoa cùng người 
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi 
Ðèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng. 
Ngày xuân mơ nở trắng rừng 
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang 
Ve kêu rừng phách đổ vàng 
Nhớ cô em gái hái măng một mình 
Rừng thu trăng rọi hòa bình 
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung. ”

Trong đoạn thơ này ta thấy được rằng tác giả Tố Hữu không chỉ là một con người yêu nước, giác ngộ tư tưởng cách mạng sớm, mà ông còn là người có tài, có đầu óc quan sát tinh tế, tỉ mỉ. Trong đoạn thơ này của bài thơ "Việt Bắc" ta thấy hiện lên toàn vẹn một bức tranh bốn mùa Xuân – Hạ – Thu – Đông rất đầy đủ của vùng núi Việt Bắc.

Trong mùa đông hình ảnh những bông hoa chuối đỏ tươi như màu máu của những người chiến sĩ cách mạng chính là điểm nhấn cho câu thơ. Màu đỏ của hoa chuối còn là màu đỏ của hy vọng của tình yêu làm cho câu thơ dù Tố Hữu đang miêu tả về cảnh sắc núi rừng mùa đông nhưng không hề buồn hay cảm thấy lạnh giá, mà nói gợi lên trong lòng người đọc sự ấm áp, gần gũi.

Trong bức tranh màu xuân hình ảnh những bông hoa mơ nở trắng cả một khu rừng là điểm nhấn cho toàn bộ bức tranh mùa xuân. Hoa mơ cũng là biểu tượng của mùa xuân ở vùng núi Việt Bắc. Những bông hoa mơ trắng trong tinh khôi, như tình cảm quân dân tinh khiết gắn bó keo sơn một nhà vậy.  Trong mùa xuân những con người nơi đây làm việc miệt mài hăng say hơn. Họ muốn tạo ra nhiều của cải vật chất để xây dựng quê hương mình ngày càng giàu đẹp, để có thêm lương thực thực phẩm ủng hộ cho kháng chiến.

Trong bức tranh mùa hè tiếng ve chính là tín hiệu thông báo cho mùa hè đã đến. Tiếng ve kêu râm ran làm cho một khu rừng trở nên huyên náo vui nhộn. Những tiếng ve kêu làm cho con người cảm thấy hoan ca trong lòng.  Hình ảnh người con gái hái măng trong mùa hè dù cô gái chỉ đi làm việc có một mình như bức tranh mùa hè không hề gợi chút gì cô đơn bởi cô làm việc bằng cả trái tim mình, cô hòa mình vào với thiên nhiên. Và điều quan trọng hơn cô làm việc với một niềm tin chiến thắng bất diệt.

Xem thêm:  Phân tích hình tượng người lái đò trong tác phẩm Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Mùa thu tới bằng dấu hiệu của ánh trăng, một dấu hiệu vô cùng đẹp. Ánh trăng thể hiện cho sự hòa bình là ước nguyện của toàn thể quân dân ta, là niềm tin mà chúng ta luôn hướng tới. Ánh trăng cũng thể hiện một cuộc sống bình yên nên thơ trữ tình. Tác giả Tố Hữu đã sử dụng ánh trắng để nói hộ tiếng lòng của mình mong ước một cuộc sống bình yên trên khắp quê hương Việt Nam.

“Nhớ khi giặc đến giặc lùng 
Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây 
Núi giăng thành lũy sắt dày 
Rừng che bộ đội rừng vây quân thù 
Mênh mông bốn mặt sương mù 
Ðất trời ta cả chiến khu một lòng. 
Ai về ai có nhớ không? 
Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng 
Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng 
Nhớ từ Cao-Lạng nhớ sang Nhị Hà. . . ”

Trong đoạn thơ này tác giả Tố Hữu đã nhớ lại những kỉ niệm khó khăn nhất trong cuộc đời tham gia kháng chiến của mình. Những kỉ niệm sinh tử khi phải đối diện với kẻ thù nguy hiểm. Nhưng nhờ có những lúc nguy hiểm sinh tử như vậy người chiến sĩ mới càng thấm thía tình cảm của người dân Việt Bắc dành cho mình sâu sắc, tình nghĩa vẹn tròn như thế nào. Trong khó khăn hiểm nguy những người dân nơi đây đã cùng với những chiến sĩ cách mạng cùng nhau chống lại kẻ thù một cách kiên cường quả cảm.Họ không ngại ngần hy sinh tính mạng tài sản của mình để bảo vệ những người chiến sĩ cách mạng.

Cả đất trời Việt Bắc cùng chung một kẻ thù, dường như cả thiên nhiên núi rừng cũng đều bảo vệ cho những người chiến sĩ cách mạng. Bảo vệ cho những người chiến sĩ thoát khỏi hiểm nguy để có thể tiếp tục tham gia chiến đấu. Ân nghĩa đó làm sao những người chiến sĩ có thể quên được. Nếu không có núi rừng Việt Bắc không có những người đồng bào dân tộc nơi đây thì những người chiến sĩ của chúng ta chắc chắn không thể nào chiến thắng một kẻ thù lớn mạnh như vậy. Chúng ta chiến thắng bởi chúng ta có sức mạnh toàn quân, toàn dân thống nhất đoàn kết một lòng. Sức mạnh to lớn đó không kẻ thù nào chiến thắng được.

Ai về ai có nhớ không? 
Ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang. 
Nắng trưa rực rỡ sao vàng 
Trung ương, Chính phủ luận bàn việc công 
Ðiều quân chiến dịch thu đông 
Nông thôn phát động, giao thông mở đường 
Giữ đê, phòng hạn, thu lương 
Gửi dao miền ngược, thêm trường các khu. . .
Ở đâu u ám quân thù 
Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi 
Ở đâu đau đớn giống nòi 
Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền. 
Mười lăm năm ấy ai quên 
Quê hương cách mạng dựng nên Cộng hòa 
Mình về mình lại nhớ ta 
Mái đình Hồng Thái cây đa Tân Trào. ”

Trong đoạn thơ cuối cùng này tác giả Tố Hữu lại quay trở lại với khung cảnh ban đầu của bài thơ. Một bức tranh chia ly nó lên nỗi lòng của việc kẻ ở người đi. Những tâm trạng buồn rầu, không nỡ xa cách. Những cảm xúc chia ly bịn rịn như vỡ ào  trong từng vần thơ nhưng họ vẫn phải chia tay rời xa mảnh đất thân thương này để nhận nhiệm vụ mới.

Bài thơ "Việt Bắc" của tác giả Tố Hữu đã nói lên tinh thần yêu nước, tình cảm gắn bó thắm thiết keo sơn giữa quân  và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Chính nhờ tình cảm gần gũi như người thân trong một gia đình này mà chúng ta đã làm nên lịch sử vẻ vang cho toàn dân tộc.

 

Check Also

nu sinh dak lak xinh 15 040142 310x165 - Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời

Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời

Đề bài: Tô Hoài cho rằng: “Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *